2000 Yılından Sonra Para ve Döviz Kuru Politikaları

   2001 yılında IMF ile stand-by anlaşması ile güçlü ekonomiye geçiş adı altında program uygulamaya geçilmiş. 

   Para Politkası; finansal piyasalara istikrar sağlayacak ana hedefi fiyat istikrarı olacak. Bu programdaki fark: para politikası dalgalı döviz kuru rejimi altında uygulanmasıdır. Parasal kontrolü sağlamak için NİV (Net iç Varlıklar) üst, NDV (Net Dış Varlıklar) alt sınır uygulanmıştır. IMF kredilerin iç borç ödemesinde kullanılması parasal taban oluşacak, artışı önlemek için döviz satışı yapılmıştır. 

   Döviz kuru sistemi; serbest döviz kuru sistemi olarak belirlenmiştir. Merkez Bankası döviz piyasasına sadece iki nedenden dolayı müdahale edecektir.

-IMF tarafından verilen kredinin Hazine tarafından kullanılması sonucunda piyasada oluşacak aşırı likiditeyi strelize etmek için,

-Döviz kurundan kısa dönemde oluşacak aşrı dalgalanmaları önlemek için.

Para Politikası :

1-TÜFE oranını 2000 yılı sonuna kadar %35 düşürmek.

2-2002 yılı ortalarına kadar enflasyon hedeflemesi için önkoşulların sağlanması durumunda yılın ikinci yarısında enflasyon hedeflemesine geçilmesi.

3-Kısa vadeli faiz oranları enflasyon hedeflemesine geçilmesi. "Örtük enflasyon hedeflemesi"

4-Finansal piyasaların derinliğini arttırmak, etkin bir şekilde çalışmasını  sağlamak.

5-Merkez Bankası son kredi vermek mercii olacak geç likidite penceresi 16:00-16:30 saatleri arasında teminat karşısında bankaları sınırsız fonlayabilecektir.

6- IMF tarafından sağlanan ek finansmanların Hazine tarafından bütçe ihtiyaçlarında kullanılması ile ortaya çıkan likidite döviz satışları bankalara sağlanan finansmanın sonrasında likidite fazlasını ters repo ile sterilize edebilecektir.

   2002 yılında görülen örtük enflasyon hedeflemesi başarısı açıkça görülmüştür. TL depo işlemleri, açık piyasa işlemleri  İMKB Repo - Ters Repo işlemleri ile çekilmeye devam edilmektedir. 

Bankaların ihtiyaç duyacağı likidite ihtiyacı aşağıdaki yollar ile sağlanır:

1-Bankalar 10:00 - 16:00 saatleri arasında mevcut limitleri dahilinde Merkez Bankasına borç vermekte yada borç alabilmektedir.

2-Gün içi likidite limiti: Bankalar gün içerisinde oluşan likidite ihtiyaçlarını 09:00 - 15:00 saatleri arasında gün sonunda ödemek suretiyle Merkez Bankasında sağlayabilmektedir.

3-Geç likidite penceresi: Bankalar gün sonunda likidite ihtiyaçlarını Merkez Bankasına 16:00-16:30 saatleri arasında yeterli teminatı bulundurmak şartıyla sınırsız borçlanabilmektedirler.

   Merkez Bankası döviz kurunun serbest rejime geçmesi ile müdahale edememektedir. Sadece aşırı dalgalanmaları önlemek amacıyla müdahalede bulunabilmektedir.

   2002 yılında yüzde 35 olan enflasyon oranı 2004 yılında yüzde 9.3, 2005 yılında yüzde 7.9 düşmüştür.

   Merkez Bankası 2006 yılında açık enflasyon hedeflemesi rejimi uygulamasına geçmiştir. Para Politikası uygulaması TCMB insiyatifindedir. 2008,2009,2010 yılları içerisinde hedef %4 olarak açıklanmış, kısa vadeli faiz oranları temel politika aracı olarak kullanılmaya devam edilmiş.

Senyoraj ve Tanzi Etkisi

          Hazinenin Merkez Bankasına iç borçlanma senetlerini satması anlamına gelir. Ayrıca Kamu geliri açısından buna senyoraj denir. Üçüncü bir tanım ise Merkez Bankasının para basmadaki gücünü kullanarak elde ettiği gelir olarak da tanımlanır. 

Büyüyen bir ekonomide para arzının artmaması risk doğuracaktır. Dolayısıyla para basımı kaçınılmaz olacaktır. Devlet bu yolla gelir elde edecektir. Para basımının olması ayrıca büyüyen ekonomide enflasyonun artmasını engelleyecektir. Dikkat edilecek bir nokta para basılarak gelir elde edilmesinin üst sınırı vardır. Bu eşik aşıldığında genişleme fiyatlara yansıyacaktır. Bu durum tanzi etkisi ile açıklanabilir. Tanzi etkisi ise devletin elde ettiği gelirlerde bu eşikten sonra azalma olacak ve net gelirde kayıplar yaşanmaya başlayacaktır. 

Enflasyonun kamu gelirleri üzerindeki aşınmayı hesaplamak için Tanzi etkisi üzerinden hesaplama yapılacak bu hesaplamada da vergi tahsilatında meydana gelecek ortalama geçikme ile aylık ortalama enflasyon oranı ilişkilendirilmelidir. Bu durumda gerçek kayıp bulunacaktır.

Sterilizasyon

             Merkez Bankasının açık piyasa işlemlerini kullanmasına sterilizasyon denir. Merkez bankası kamu sektörü için aldığı kredilerin bir kısmını özel sektöre aktarmaktadır.  Hazineye iç borçlanma senetleri ile kredi verir aynı zamanda özel kesimin elinde bulunan senetleri alarak para arzını kontrol etmektedir. Bankaların reeskont yoluyla borçlanma yoluna giderken Merkez Bankası buna müdahalede bulunmaz, nedeni ise kredi imkanlarının dağıtılması önlemek istemez. Piyasada aşırı para artışını önlemek ve müdahale etmek için devlet iç borçlanma senedi satarak piyasadan para çekebilir.