italya etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
italya etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

28 Ocak 2024 Pazar

Leonardo da Vinci



Bazı insanlar yaşadıkları dönemin fazlası olmuşlardır. Bazılarıysa yüzyılın ötesindedirler. Leonardo Da Vinci de böylelerinden. Ki kendisi çoğu bilim çevresince bin yılın dahisi olarak kabul ediliyor


Peki bir insan nasıl ve neden böyle bir unvana sahip olabilir? Onu bu kadar değerli ve özel yapan neydi? Leonardo Da Vinci, günümüz dünyasında birçokları tarafından sadece sanatçı kişiliğiyle bilinir


Bunun en önemli nedeni yaptığı tabloların müthiş bir ünev ve birçoğu gerçeğe dayanmayan efsanelere konu olmasıdır. Halbuki resim sanatı Leo için ilk sıralarda olan bir eğilim bile değildi


Kendisi döneminin en önemli filozofu, astronomu, mimarı, mühendisi, mucidi, matematikçisi, anatomisti, müzisyeni, heykeltıraşı, botanistiği, jeoloğu, kartografı, yazarı ve ressamıdır. 



Leonardo Da Vinci, 15 Nisan 1452 İtalya'nın Vinci kasabasında doğdu. Enteresan bir çocukluk dönemi geçirdi. Çünkü annesi Katerina, yoksul, genç ve fakir bir kadındı sıradan halkın bile en altından geliyordu. Babası ise Soylu'ydu. Bu iki ismin evlilik dışı çocuğu olan Leonardo, gayrimeşru çocuk ünvanıyla dünyaya geldi. Vaftiz töreninde bile herkes hazırdı. Bir kişi hariç. Annesi


Evlilik dışı doğmasından kaynaklı olarak annesinden ayrı bir şekilde baba evinde yaşayan Leo, annesini çok ender olarak görüyordu. Katerinaya dair çok az şey biliyoruz


Ancak Da Vinci'nin ileride başlayacak olan Osmanlı merakının annesinden kaynaklı olduğu rivayetler arasındadır. Çünkü Katerina ismi Osmanlı'daki köle kadınlar için sık kullanılan bir isimdi ve Da Vinci'nin annesinin de Osmanlı'dan alınmış bir köle kadın olduğu, delillerle desteklenen bir iddiadır. Hatta geçtiğimiz yıllarda yayınlanan Da Vincist Demons isimli dizide bu konu sıklıkla vurgulanmış ve Da Vinci'nin köklerinin İstanbul'a dayandığı, bunun da annesinden kaynaklandığı işlenmiştir



Nitekim annesiyle ilgili ne Leonardo, ne de tarihi kaynaklar bize fazlaca bir şey anlatmıyor. Sonuçta Leonardo'ğu resmi olarak gayri meşru çocuk sıfatına sahipti ve dönemin yasaları gereğince gayrimeşru çocuklar okula gidemezdi. Bu nedenle Leo, gününün büyük bölümünü evde ya da kırlarda gezinerek geçiriyordu. Leonardo için okula gitmemek belki de o günlerde kötü görünen bir durumdu böylesine meraklı bir çocuğun elinden geleceğinin alınması onun için hiç kolay değildi. Ama Leo'nun bir şansı vardı. Amcası Francesco. Babası notlarında Francesco'yu sorumsuz Vurdumduymaz bir alkolik olarak birkaç cümleyle anlatmış. Ancak talih nasıl da yanlış çıkarıyor ön yargılarımızı. Çünkü Leo için amcası Francesco hayattaki en önemli insandı ona en çok sevgi gösteren amcası Francesco'ydu. Ve bu alkolik, sorumsuz, çapkın adam Leonardo'ya ilk bilimsel düşüncelerini aşılayan, okula gidemese de öğreneceklerinden çok daha fazlasını veren kişiydi



Leonardo'ya yaşadığımız dünyayı sorgulamayı, bilimin insanoğlu için önemini öğretti ve daha da önemlisi Leon'un en büyük tutkusu olan anatomi sevgisini o aşıladı. Ölmüş böceklerin açarak canlıların iç organlarını Leonardo'ya anlatırken aslında bir masal dünyasının kapısını açmıştı çok sevdiği yeğeni için. 14  yaşına kadar yaşayan Leonardo, büyükanne ve büyükbabasının ardı ardına ölmesi üzerinE 1466 babasıyla birlikte Floransa'ya gitti. Floransa. Sanki talih Leonardo efsanesini doğurmak için çabalıyor gibi. Okula gidemediği için evde çizim yapmaya devam eden Leonardo'nun çalışmalarıyla karşılaşan babası Büyük bir şaşkınlık yaşadı. Bunlar bir çocuğun resimleri olamayacak kadar başarılı çalışmalardı. Babası Leonardo'yu elinden tutarak Floransa'nın en önemli sanat atölyesinin sahibi ve olan ustaya götürdü. Küçük bir çocuğun bu çalışmalarına hayran kalan usta Leonardo'yu okuluna almayı kabul etti. Bu sanat okulunda sadece resim çalışmaları yapılmıyordu



Ancak yetenekleriyle kabul edilen öğrenciler felsefe, heykel, matematik gibi alanlarda öğrenim görmekle beraber Rönesans'ın önemli sanatçılarına da çıraklık yapma şansını yakalıyorlardı


Öyle çok boyutlu bir öğrenim Verokio'ya göre gerçek bir sanatçı için vazgeçilmez bir gereksinimdi. Ve Rocke Usta. Yıllar onun parmaklarına bir incelik vermişti. Ellerinden çıkan her şey güzeldi yaşanacak olan şu olay hemeroki usta hem de Leonardo için önemli bir dönüm noktası olacaktı. Ve hemeroki Usta'ya bir sipariş gelmişti. İsa peygamberin vaktiz edilişini resmedeceği bir tablo olan bu siparişe Dönemin geleneklerince ustalar çıraklarının küçük bölümlerin çizimlerini yapmalarına müsaade ederek onlara öz güven kazandırır ve yeteneklerini kanıtlamaları için şans verirlerdi. Tablodaki iki küçük meleğin çizimini Leonardo'ya verdi


Işte o zaman usta, ızdırap ve ümitsizlik saatinin çaldığını duyar. Ve tablosuna çırağı tarafından eklenen melek karşısında sanatını ne kadar aşılmış olduğunu acı acı anlar


Anlatılanlara göre bir çocuğun kendisinden daha iyi resim yaptığını görmekten öfkelenen o günden itibaren bir daha elini fırça almamaya karar verir. Bugün hala Floransa'da Ofizm Müzesi'nde görülebilen bu diz çökmüş melek o tertipli ve soğuk tabloda yolunu şaşırmış bir güneş üzmesi gibidir. Yirmili yaşlarına gelen Leonardo, artık tüm İtalya'nın soylu aileleri arasında tanınan ve saygı duyulan bir bilim insanı konumuna yerleşmişti bile



Leonardo Da Vinci, aynı zamanda bir vejetaryendi. Tüm canlıların yaşam hakkı olduğuna inanan Leo, ömrünün sonuna kadar vejetaryen olarak yaşadı. Herkes deri ve kürk elbiseler giyerken o küçüklüğünden beri keten elbise giymeyi tercih etti


Bir pazara ya da panayıra gittiği zaman nerede kafeslenmiş bir hayvan görse parasını verir ve onları özgürlüğe bırakırdı. Ayrıca kendisi hem sağ elini hem de sol elini kullanabiliyor


Bir eliyle resim yaparken diğeriyle de yazabiliyordu. Daha da ötesi yazdıklarını normal şekilde değil, sağdan sola olarak ters yazıyordu. Yazıları ancak ayna yardımıyla okunabilir


Kısacası Leo, sıra dışı olmanın bile sıradanlaştığı bir zeka. Yine onun karakterine dair bilmemiz gereken diğer bir özelliği ise yıllar sonra da incelenen cinselliğe yaklaşımıdır üreme faaliyeti ve bununla bağlantılı olan her şey o kadar iğrençtir ki insanlar hoş yüzler ve duygusal eğilimler de olmasa kısa sürede yok olacaktır sözü daha sonra Sigmon Freud tarafından analiz edilmiş ve Freud Leonardo'nun Fregid olduğuna hükmetmiştir


Bu rahatsızlık cinsel manada diğer bireylere karşı yaşanan soğukluk anlamına geliyor. Pek çok sözünden hareketle Freud onun bu hastalıktan muzdarip olduğunu söylemiştir


Anlaşılabileceği üzere de Da Vinci evlenmemiş ve herhangi bir kadınla bir ilişkisi de duyulmamıştır. Eş cinsel olduğu iddia edilmiş, yargılanmış, bazı tarikatlar tarafından bir yıl boyunca gizlice takibe alınmış ancak hiçbir delil getirilememiştir


Leonardo Da Vinci daha yaşarken ünü yayılan ve bugün bile eserlerine dehasına hayranlık uyandıran bilmecemsi bir gözle bakılan İtalyan Rönesansı'nın yetiştirdiği bir dahi Sigman Freud'un Leonardo'ya ilgisini 9 Ekim 1889 tarihinde bir arkadaşına yazdığı mektupta kullandığı şu cümlelerden anlıyoruz. Kadınlarla bir aşk macerası yaşadığına dair elimizde hiçbir belge bulunmayan Leonardo Gelmiş geçmiş solak kişilerin en ünlüsüydü. Diye yazmış Sign Freud. Freud'un Leonardo'nun dehasına ve yaşantısına zaten ilgisi vardı. Ancak yang'a yazdığı gibi onu Leonardo'nun eserlerini analiz etmeye götüren gerçek sebep ise bir hastasının Leonardo'ya çok benzemesidir. Aynı mektupta Freud, İtalya'dan onun çocukluk ve gençlik dönemi hakkında kitap getirtmek istediğinden bahseder


Gençlik dönemine ait çok fazla bilgi yoktur. Sonraları Milano Dükü'nün sarayında göreve başlar ve hakkındaki bilgileri bu tarihten sonra daha kolay ulaşma şansını buluruz. Ancak Freud'un ilgisini çeken asıl konu Leonardo'nun çocukluk dönemi ve neden sıklıkla eserlerini tamamlamadan bıraktığıdır. Ünü yayılmaya başladığı dönemlerde sürekli resim siparişi alırken o birkaç işle ilgilenir. Bazılarını ise tamamlamadan bırakır ve mühendislik ya da anatomiye odaklanır


Hatta öyle dönemler vardır ki fırçayı eline neredeyse gönülsüz aldığını söyleyecek dönemler yaşamıştır. Sanat tarihi yorumcularından bazıları MichaelJello'nun da birçok eserini tamamlamadan bıraktığı ve bunun sebebinin ünlü ressamların bize göre olağanüstü eserlerinin onlar için sadece kafalarındaki eserin yetersiz bir yansıması olması yüzünden olduğunu söylerler. Leonardo'yu bir romanında başkahraman yapan Dimitri Sergeic, Leonardo'nun tamamlanmamış eserleri hakkında şöyle der. Leonardo'daki her şeyi tanıyarak ve serin kanlı düşünerek mükemmelde saklı, en derin gizemleri araştırıp ele geçirme yolundaki O dindirilmez güçlü tutku Leonardo'nun eserlerini her zaman yarım kalmak gibi bir talihsizlikle karşı karşıya bırakmıştır. Freud bunu Leonardo'nun sevgi ve nefret kavramlarına bakışıyla açıklamaya çalışır


Buna dayanak olarak Leonardo'nun bir cümlesini kullanır. Büyük Sevgiler, sevilenin adam akıllı tanınmasından kaynaklanır. Sevgi objesi yeterince tanınmadığı zaman yeterince sevilemez


Freud, Leonardo'nun bu cümledeki yanlışını da bildiğinden emin olarak der ki bir nesneye karşı sevgi ve nefret duyguları beslemek için bu duygulara konu edilen nesneyi tamamen incelemek, anlamak gerekmez. Insanlar, içgüdüsel yoldan severler Sevgileri duygusal nedenlere dayanır. Freud'a göre Leonardo'nun sevgi anlayışı şöyle bir özellik taşır. Duygular dizginlenir ve araştırma içgüdüsü ortaya çıkar. Ve onun duyguları artık araştırma güdüsünün etkisinin altına girmiştir


Sanat ve sanatçılar üzerine adlı kitabında Freud şu cümleleri kullanır. Leonardo sevip nefret etmemiş. Neyi sevip neyden nefret edeceğini belirleyen etkini araştırmış Sevgi ve nefret duygularına göre hareket etmemiş, daha çok nedenleri araştırmış, aynı babasının yeni evliliğinde çocuksuz kalması yüzünden Leonardo'yu evine alması gibi o da çocuklarına. Yani eserlerini ilgisiz ve sevgisiz davranarak yarım bırakmıştır


Freud aynı zamanda Leonardo'nun eserlerinde kadın figürlerini inceleyerek genellikle anne eksikliğinden kaynaklı olan durumların varlığını tespit etmiş, örneğin Mona Lisa'nın gülümsemesini bir annenin gülümseyişi olarak tasarlamıştır



Ancak kitabın sonunda da Leonardo'yu tam olarak tanımadan bir şey söylemek imkansız. Belki de bizim önem atfettiğimiz detaylar onun gibi biri için hiçbir anlam ifade etmiyordu demiştir


Leonardo Da Vinci'yi Floransa'da çeşitli çalışmalar yaptıktan sonra 1482 yılında Floransa'yı terk etmiştir. Ve yine aynı yıl Francesco Forza'nın hizmetine girmiştir. Francescu Forsa'ya yazdığı Ama hiçbir zaman göndermediği bir iş mektubu vardır ki tüm zamanların en büyük iş mektubu olarak kabul edilmektedir. Mektup şöyledir. Ünlü Prens Hazretleri. Savaş aletleri icadı sanatında usta geçinen bütün insanların tecrübelerini görmüş ve dikkatle takip etmiş olduğumdan onların ortaya koydukları aletleri her gün görülenlerden hiçbir suretle farklı bulmadığımdan şuracıkta sıraladığım kendime mahsus bazı sırları hiç hakaret etmeyi düşünmeksizin ailelerini arz etmeye cesaret edeceğim. Çok hafif, taşınması çok kolay köprüler inşa etmek için bir usul buldum ki bunlar sayesinde düşman kovalanıp bozguna uğratılabilir. Kurulması ve kaldırılması kolay olmakla beraber ateşe ve hücumlara dayanan daha sağlam köprüler de inşa edebilirim. Düşman köprülerini yakıp yıkmak çarelerini de bilirim


Bir müstahkam mevkinin kuşatılması halinde hendeklerdeki suların nasıl boşaltılacağını bildiğim gibi türlü tırmanma merdivenleri ve bunun gibi başka vasıtalar yapmak da elimden gelir. Yanıcı maddeler fırlatarak düşmana büyük zararlar veren ve dumanıyla da büyük bir dehşet salan taşınması kolay bir nevi top da yapabilirim. Ben top taşıyan, emniyetli, kapalı ve tahribi imkansız böyle arabalar inşa edebilirim ki


Bunlar düşman atları arasına girerek en sağlam birlikleri bile dağıtır ve piyade hiçbir mukavemete uğramadan onların ardından yürür. Kullanılmakta olanlardan farklı güzel ve işe yarar toplar, havan topları ve alev makinaları da yapabilirim


Hülasa vaziyet ne olursa olsun sayısız taarruz vasıtaları tasavvur edebilirim. Denizde savaş yapmak lazım gelirse hem taarruz hem müdafaa bakımından fevkalade kudretli birçok aletim En şiddetli ateşe dayanabilecek gemilerim vardır. Suh zamanında ise gerek hususi, gerek umumi binalar inşa ederek suyu bir yerden başka bir yere sevk ederek mimaride herhangi bir kimseyle boy ölçüşebilirim sanıyorum


Mermerden, Tunç'tan, pişmiş topraktan heykeller yapabilirim. Resimde kim olursa olsun başka birinin yaptığını yapabilirim. Bunlardan başka babanızın ve şöhreti cihanı saran hanedanınızın edebi şeref ve hatırası için Bir Tunç at yapmayı üzerime almaya hazırım. Şayet yukarıda yazdığım şeylerden herhangi biri size imkansız veya tatbik bakımından muhal görünürse bahçenizde veya zat hallerin hoşuna gidecek bir yerde örneklerini yapabileceğimi sonsuz saygılarımla arz ederim. Özet halindeki bu mektup Milano'daki Ambercio kütüphanesinde sergilenmektedir. Leonardo'nun hangi nedenle Florensa'dan ayrılmak istediğini bilmiyoruz


Ama hem bronz heykel konusunu, hem de askeri çalışmalarını daha çok vurgulamasının Leo yöneticilerinin beklentilerine seslenmek olduğunu biliyoruz. Ve sonunda Leonardo, Milano Dükü'nün himayesinde yıllar boyunca baş mimar, Baş mühendis, baş mucit, baş destan ve baş heykeltıraş olarak çalıştı. Bütün kesin bilginin anası tecrübedir. Tecrübeden doğmayan bilimler, zannımca boştur ve yanılgılarla doludur


Hiçbir araştırma, matematiksel ispattan geçmedikten sonra bilim adı almaya layık olamaz. Diyen Leonardo Da Vinci'nin çalışmalarından günümüze ön ayak olan bazı noktaları şöyle özetleyebiliriz


Helikopter. Ilk helikopter tasarımı detaylarıyla ona aittir. Tasarımlamış, yapmaya ömrü yetmemiştir. Ancak modern helikopteri yapan Sikorsky, Leonardo, Da Vinci'nin tasarımını örnek aldığını söylemiştir


Ilk su altında nefes almayı sağlayan dalgıç kıyafeti. Paraşüt. Ilk zırhlı tank. Leonardo'nun günümüz tanklarının yapımını sağlamış olan tank tasarımı detaylarıyla mevcuttur


Ilk makineli tüfek tasarımı. Deniz altı tasarımı. Zeplin. Kimse kullanmadan giden ilk otomobil. Bu tasarım da günümüz otomobillerinin temelini atmıştır. Rulman. Tekerlekli araçlarda olan Rulman, Da Vinci'nin icadıdır


Ilk robotlar. Mekanik ve kendi kendine hareket edebilen aslan yapmıştır. Ayrıca insan boyutlarında şövalye de tasarlamıştır. Kendi kendine hareket edebilen bu şövalye geçtiğimiz yıllarda Leonardo'nun tasarımına bakılarak hayata geçirildi


Yine ölümünden sonra onun tasarımlarına dayanarak yapılan icatlar arasında güneş enerjisiyle çalışan mekanizmalarda bulunuyor. Kuşları temel alan çeşitli uçuş aletleri


Bazıları iki insan tarafından kullanılmaya yönelik olarak tasarlanmış uçuş aletleri yapmıştır. Mobil köprüler yani yer değiştirilebilir köprüler ayrıca salgın hastalıkların toplumsal hijyensizlikten kaynaklandığını anlayan Da Vinci daha temiz ve daha ideal şehir tasarıları yapmıştır


Hatta Colomb'un Amerika'da kurduğu ilk şiirlerden biri Da Vinci'nin tasarımlarındandır. Eğer bugün uçağa binebiliyorsak, arabalarımız varsa, helikopterler ya da açılır, kapanır köprüler, Hatta televizyon bile varsa bunlarda 500  yıl önce yaşamış olan Da Vinci'nin çok büyük bir payı var. Hem de çok. O olmasaydı bu saydıklarımın bazıları hiç var olmayabilirdi. Ayrıca gecelerin de sevilen adamıydı


Icatlarıyla müzisyenleri ihtiyaç duymadan birçok çalgının çalınabilmesini sağlamış ve müthiş mekanik eğlenceler yaratmıştı. Ona büyücü diyenler bile vardı. Kendisi bir müzik üstadı olarak çalıp söylemekte ve bestelemektedir

 

Konuda ileri seviyededir. Bunlar onun binlerce keşfinden ve yeteneğinden sadece birkaçı. Ve unutmayın. Bu adam günümüzden 500 yıl önce yaşadı. 


Leonardo Da Vinci 1497 Gönye kilidini icat etmiştir. Bu icat günümüzde Panava ve Süveyş Kanalları dahil olmak üzere birçok alanda kullanılmaktadır. Aynı zamanda Da Vinci. Madeni para üretimi için bilinen en eski makineyi de icat etmiştir


Hidrolik biliminin yaratıcısı, resim çiziminde karanlık odanın ve ışığın öneminin kaşifi odur. Çarkla hareket eden gemilerin ve buharlı makinelerin ilk tasarımlarından bazıları da ona aittir


Ayrıca Leonardo Da Vinci, Haliç'e bir köprü yapmak için sufu lakaplı ikinci Bayezit'e mektup yazmış, ancak teklifi Sultan Bayezit tarafından reddedilmiştir. 346 metre uzunluktaki bu köprü yapılmış olsaydı döneminin en uzun köprüsü olarak tarihte yer alacaktı


Köprüyü merak edenler Oslo yakınlarında ahşaptan inşa edilmişi üzerinde yürüyebilir. Da Vinci 1500 yılların başında yapmayı düşündüğü bazı işleri bir mektupla ikinci Beyazıt'a bildirdi


Leonardo Da Vinci'nin mektubu Türkçe'ye çevrilerek Ceneviz'den Leonardo isimli kafirin gönderdiği mektubun suretidir. Haçlı ile sultana sunuldu. Mektubunda gerçekleştirmeyi düşündüğü birkaç projesinden bahseden Leonardo suyu çekmek için pompa sadece rüzgarla çalışan yeni bir değirmen önerdi. Mektubunda talep edildiği takdirde İstanbul Boğazı'nın iki yakası arasında ulaşımı sağlayabilecek bir köprü yapabileceğini de belirten Vinci'nin teklifleri karşısında.


Ikinci Beyazıt'ın ne düşündüğüne dair bir bilgi bulunmuyor. Sadece teklifin reddedildiğini biliyoruz. Bu büyük dehhanın İstanbul'a yerleşme şansını böylelikle kaçırmış olduk


Eğer gelmesini kabul etmiş olsaydık, bugün dünya çok farklı bir yerde olacaktı. Biz onu elden kaçırınca Fransa Kralı tarafından kapıldı. Fransa Kralı ona çok büyük hayranlık duyar ve sık sık ziyaretine gelirdi


Leonardo'nun en önemli tutkusu başta da belirttiğimiz gibi anatomidir. Canlıların iç organlarının işleyişi Leonardo'dan sonra ancak modern tıpta bu kadar nettir. Çoğu zaman ve özellikle geceleri hastanelerde ölen insanların bedenlerini keserek çalışmalar yapar


çizimlerini ve iç organların işleyişini detaylı olarak kaydederdi. Örnek verecek olursak, çoğu bilim insanı Leonardo'nun günümüzden 500 yıl önce yaptığı kalp çizimlerine bakarak bugün bile kalp ameliyatı gerçekleştirilebilir diyor

 

Kilise tarafından ölü insan bedenleri üzerinde çalışması yasaklanınca zaman zaman mezarlıktan ceset çalmış, zaman zaman da ölen insanların bedenlerini satın alıp, inceleyerek bu araştırmalarına devam etmiştir


Dönemin kilisesine göre Leonardo, iğrenç ortamlarda çalışan, karanlık bir kişilik olarak tanımlanmıştır. Şimdi Leonardo'nun diğer bir özelliğine bakalım isterseniz. Ressamlığına, Gelmiş geçmiş en büyük ressamlardan biridir


Amarisim, onun için çok daha gerilerde kalan bir eğilimdi. Öyle ki resimlerinden sadece 12, 18 kadarını tamamlamıştır. Salvador Mondi bunlardan biri. Salvador Mondi, İsa peygamberin dünyanı kurtarıcısı olarak betimlendiği tablodur


2005  yılında yeniden keşfedilmesinden bu yana restore edilmiş ve Leonardo'nun kayıp eseri olarak ortaya çıkmıştır. Uzun zamandır kayıp olduğu düşünülen tablo restore edildikten sonra 2011 sergilendi


Tabloda Rönesans kıyafetleri giyen İsa, sağ elini kaldırmış bir şekilde kutsama yaparken sol eliyle kristal bir küre tutmaktadır. 2017 tarihinde yapılan müzayedede gizemli biri tarafından 450 milyon dolara satın alındı. Gelmiş geçmiş en pahalı tablo olan Salva Torun diye alan kişinin Suudi Arabistan Veliaht Prensi Prens Selman olduğu ortaya çıktı. Prens Selman Salvador Moondil 2 milyar dolarlık yatında koruma altında tutuyor, sergilere ya da görüşe açıyor. Salvadormundi öyle bir eserdir ki birçok Avrupalı kral daha sonra bu tablodaki saç modeline yönelim göstermiştir

 

Diğer bir önemli tablosu hepimizin bildiği Mona Lisadır. Mona Lisa, ne bir kraliçeydi, ne de çok güzel bir kadındı. Bir tüccarın karısıydı, ve bu tablo da asla tamamlanamadı



Gizemlerle dolu Mona Lisa tablosu şu anda Fransa'nın başkenti Paris'te yer alan Lour Müzesi'nde sergilenmektedir. Fransız İhtilali'nden sonra buraya taşınan tablo birkaç kez farklı saraylara götürülse de sonra yeniden müzeye geri getirilmiştir


Napolyon'un metresinin yatak odasına bile asılmıştı bir dönemde. Bu müzede 6.000 fazla sanat eseri olmasına rağmen gelen ziyaretçilerin neredeyse tamamı Mona Lisa'yı görmek istiyormuş



Lour Müzesi'ni her yıl 6 milyondan fazla kişi gelmektedir. Tablonun kendine ait bir odası bulunuyor. Ve yılda sadece bir kez bakım için bu odadan çıkarılıyormuş. Üç kat camın arkasında yirmi derece sıcaklıkta muhafaza edilen tablonun temizlik yapılacağı gün ise Müzenin en az ziyaretçi alan ve sakin günü seçiliyor. Tabloda oturmuş ve ellerini birbirine bağlamış bir kadın tasvir edilmektedir. Ancak bu alelade bir portre değildir elbette Leon'un resmettiği kadın aslında bir piramiti oluşturuyor. Kadının ellerinin kıvrımı piramitin köşeleri. Tablodaki ışık yansımalarına bakıldığında alt zeminde geometrik bir çizim olduğu da anlaşılıyor



O dönemde oturmuş bir kadın portresi çok fazla yaygın olmadığı için hemen dikkat çeken tabloda çok fazla detay var. Örneğin kadının kaşların olmaması, yüzündeki ifade ellerini tutuş şekli gibi. Kusursuz bir altın oran kullanılarak yapılan tabloya şöyle bir dikkatlice baktığımızda bu kadın gülüyor mu? Üzgün mü? Mutlu mu? Mutsuz mu? Tam olarak kestiremiyoruz. Mona Lisa'nın ifadesiz bir kadın oluşunun bilgisi bilimsel araştırmalarla da doğrulanmıştır


Buna göre Mona Lisa yüzde 83 mutlu, yüzde 6 korku içerisinde, yüzde 9 tiksinti duyuyor, yüzde 2 öfkeli. Amsterdam ve İlyons Üniversiteleri tarafından bilgisayarda duyuları tanımlama programları kullanılarak hazırlanan çalışmaya göre Mona Lisa ifadesiz bir kadın. Çünkü verilen oranlar kadın acı mı çekiyor? Yoksa gülümsüyor mu? Kesin olarak anlaşılmıyor. Insan her şeye gülebilir. 



Üşenmemişler, kadının gülümsemesinin sırrını bile araştırmışlar. Buna göre Mona Lisa'nın gülüşü yeni doğum yapmış kadın gülümsemesiymiş. Bu sonuç ise Kanada Ulusal Araştırma Merkezi'ndeki Bilim Kurulu tarafından renkli lazer cihazlarla yapılan bir taramayla elde edildi


Bilim adamlarının tahminine göre bu tablo Mona Lisa'nın çocuğu dünyaya geldikten sonra yapıldı.  Mona Lisa'nın ifadesi Leonardo Da Vinci'nin yaşadığı anne eksikliğinden kaynaklı olan anılarında kalmış anne ifadesidir. Tablonun 500 yıldan fazla bir geçmişe sahip olduğu düşünüldüğünde birçok ayrıntısını keşfetmek elbette imkansız. Geçen yıllar içerisinde renklerinin solması ve yıpranması Tablonun orijinalinden çok daha farklı bir hale gelmesine neden olmuş. Lour Müzesi'nde sergilenen Mona Lisa, müze çalışanları bir sabah uyandığında yerinde yoktu. Ilk başta yerinin değiştirilmiş olabileceğini düşündüler



Ancak polisin bir hafta süren araması sonucunda müzenin ikinci katında tablonun boş çerçevesi bulundu. Çalındığı o zaman anlaşılan tablonun arayışı ise bir hayli yoğun oldu. Gazeteler sokak ilanları bu haberle yankılanıyordu


Ve muhtemelen o tarihe kadar birçok insan böyle bir tablonun varlığından bile haberdar değildi. Çalınma olayından sonra Pablo Picasso bile gözaltına alındı. Tam 27 ay sonra bir galeride satılmaya çalışırken bulunan tablo vincio isimli bir İtalyan tarafından çalınmıştı

 

Yirminci yüzyılın en büyük soygunu olarak kabul edilen bu olay müzenin eski çalışanı Winchenso tarafından yapılmıştı. Tabloyu 100.000 dolara satmaya çalışırken yakalanan Winchenso asıl hırsız İtalyan ressamın tablosunun Fransa'da olmasıdır sözleriyle yaptığını savunmuştur. Halbuki İtalyan ressam reyonlarda Da Vinci, Mona Lisa'yı zamanında Fransa kralı Franchise 4.000 altın karşılığında satmıştır


Tarihteki kralların sanata önem vermesinin bugünün bile toplumlara ne kadar faydası olduğunu görülüyor. Fransa Kralı zamanında Leonardo Da Vinci'den bu resmi almış ve bugün Paris'e yılda 6 milyon turist getirmektedir



Son akşam yemeği. Aslında bir tablo değil duvar üzerine yapılmış fresktir. Hristiyan inanışına göre İsa Mesih'in Romalı askerlerce tutuklanmasından bir gün önce havariler ile yediği son akşam yemeğini ifade eder


Burada içinizden biri bana ihanet edecek dediğinde havarilerin tepkisini resmetmiştir Leonardo. Son akşam yemeğinde İsa ve havarileri kutsal kaseden şarap içiyor ve ekmek yiyorlardı


Ancak resimde kase ve şaraplı ekmek görülmemesi Hristiyan dünyasında yıllardır tartışma konusu olmuştur. Resmi kurgusu büyük bir anakronizm sorununu içinde barındırıyor. Yaşadığı tarih itibariyle masa etrafına konulan sandalyeler ve bu düzenekte yemek yemek Çok sonraki zamanlarda yerleşmiş bir gelenekti.  Gözlerinizi serbestçe dolaştırdığınızda ve en sonunda nereye bakarsanız bakın gözleriniz yine İsa figürüne dönecektir



İsa'nın havarileriyle yediği bu son yemek sahnesinde kompozisyon göze batmıyor. Aksine rahatlatıyor. İsa, tam merkeze konumlandırılırken havariler onu sağına ve soluna üçerli ve ikişerli gruplar halinde dağıtılmış



İsa kollarını iki yana açmış, üzgün ve çaresiz gözüküyor. Peki bu eseri diğer son akşam yemeği resimlerinden ayıran ve özel kılan nedir? Daha önce de pek çok ressam bu sahneyi işlemiştir. Ancak Leonardo'nun son yemeğinde bir olay var burada anı resmederek fark yaratmış. İsa'nın içinizden biri beni ele verecek dediği anı yansıtmayı amaçlamış



Havariler kendi aralarında tartışıyor. Ona ben miyim diye soruyorlar. 

İsa ise üzgün bir şekilde önüne bakıyor. Bu eserde hem bir düzen var hem de bir olay var. Yüz ifadeleri el kol hareketleri ve daha birçok detayı izlemekten kendinizi alamıyorsunuz


Ancak resme son bir kez bakıp kafanızı çevirmek ya da sayfayı değiştirmek istediğinizde gözünüz İsa figürüne kayıyor. Bu şüphesiz Leonardo Da Vinci'nin oluşturduğu mükemmel perspektif ve kompozisyonla mümkündür


Basık bir tavana sahip olan odanın aydınlatılması neredeyse loş diyebiliriz. Etrafta dikkatimizi dağıtacak hiçbir ayrıntı yok. İsa'nın arkasında bulunan pencere dikkati eninde sonunda merkeze çeken önemli bir detay  Oran ve orantı konusunda da sanat tarihinin en meşhur isimlerinden biridir. Bunu İsa'nın başına bakarak anlayabilirsiniz. İsa'nın başını merkez olarak kabul edersek resmin her köşesine eşit uzaklıktadır


Uzunluğu yaklaşık 9 metre, yüksekliği ise yaklaşık 5 metre olan bu eserin figürleri hem anıtsallaşıyor, hem de ufak ipuçlarıyla onların kim olduğunu anlamamızı sağlıyor. Eserin anı yansıttıyor.


Tabii bu resme uzaktan ve genel bir bakış açısıyla baktığınızda gördüğünüz bir şey. Bu anıtsal avariler incelendiği zamansa resmin çok daha farklı bir yanıyla tanışıyoruz. Geçmişi şimdiyi ve geleceği gösteren bir zaman tüneli gibi detaylarla süslü olduğunu görüyoruz



örneğin İsa'nın yanındaki yuhanna, İsa yakalandıktan ve çarmıha gerildikten sonra yas tutacak olan Yuhanna'nın çoktan yas tutmaya başladığını görebilirsiniz


Juhanna'nın yanındaki Aziz Petrus'un ise bir bıçak tuttuğunu görüyoruz. Son akşam yemeğinden kısa bir süre sonra İsa'yı yakalamaya gelen Romalı askerlerden birinin kulağını keseceği bıçağı tutuyor. Onların biraz önünde yüzünü tam olarak göremediğimiz sakallı ve diğer havarilere göre

tenli olan figür ise Yahudi yani hain olan. İsa'yı ele veren o olduğu için elinde bir gümüş kesesi tutuyor. İsa'nın bize göre sağında şüpheci Thomas parmağı havada resmedilmiştir


İsa Çarmıha gerilip öldükten 3 gün sonra dirilip havarilerin yanına gittiğinde Thomas orada değildi. Ve diğer havarilerin İsa'yı gördük demelerine inanmadı


Onu görmedikçe elindeki çivi izlerine dokunup kanındaki yaraya parmağımı batırmadıkça size inanmam demişti. Bir gece sonra İsa geri geldi ve Thomas'a gel buraya bak ellerime. Parmağını batır karnımdaki yaraya. Şüpheci olma inançlı ol dedi


Bu nedenle Thomas'ın parmağı bu resimde havada resmedilmiştir. Yani Leonardo Da Vinci'nin hem mekanı hem de zamanı bütün olarak bizlere sunduğunu söyleyebiliriz


Ancak eser gün geçtikçe ölmektedir. Yapıldığı duvar ve kullanılan malzemeden dolayı her gün daha kötüye gitmektedir. Defalarca restorasyon geçirmiş, bu nedenle de birçok detayı maalesef ki kaybolmuştur



Leonardo Da Vinci'nin bir diğer önemli eseri ise vaftizci Yahya'nın tablosudur. Vaftizci Yahya ise İsa peygamberi ilk vaftiz eden kişidir. Ve İncil'de de detaylı olarak anlatılır. Vaftizci Yahya tablosundaki görsel güzellik


Yahya'nın ne bir kadın, ne de bir erkek olarak betimlenmesidir. Yahya'nın işaret parmağıyla cenneti göstermesi Vaftizci Yahya'nın temsil ettiği vaftizmin ruhunun kurtuluşu için önemli olduğuna işaret etmektedir. Genç Rönesans ve ekolünden ressamların sıklıkla atıfta bulunduğu bir eserdir. Eserde Yahya'nın parmağının eğimiyle benzer bir tasvir kullanmak suretiyle dini düşüncenin önemi artıyordu. Aslında birçok kişi bu eseri eleştirmekte ve normalde zayıf ve sert bir mizacı olan ve çölde çekirge ve bal ile beslenen vaftizci Yahya'nın tasvirini rahatsız edici bulmaktadır


Leonardo'nun tablosunda Yahya neredeyse eş cinsel olarak resmedilmektedir. Göğsünde bükülmüş olan kolu kadınsıdır. Ve Mona Lisa'nın yüzündeki o esrarengiz tebessüm


Hatta aynı tebessüm Yahya'nın yüzünde de vardır. Ayrıca yüzü neredeyse yarı insan, yarı keçi Tanrıfa'nın andırmakta ve görkemli buklelerle çevrelenmektedir. Vaftizci Yahya, Leonardo Da Vinci'nin elinden çıktığı bilinen son büyük eseridir


Ayrıca Yahya'nın aydınlık yüzü, kendisini saran karanlığın içinden fışkırır gibidir. Tablodaki ışık, tüm ressamlar tarafından kusursuz olarak kabul edilmektedir


Leonardo, 2 Mayıs 1519, Fransa'daki evinde, 67 yaşında öldü Kralın kollarında can verdiği rivayet edilir. Ancak bir Mayıs günü kralın başka bir şehirde olduğu ve bir gün içinde oraya gelemeyeceği bilinmektedir. Vasiyetinde mirasının esas bölümünü, yardımcısı ve fakirlere bıraktığını açıklamıştır


San Florand'in Kilisesi'nde toprağa verilmiştir. Leonardo Da Vinci, kimi otoriteler tarafından yaşamış en büyük deha kimilerince bin yılın en büyük dehası olarak kabul ediliyor. 


Ancak maalesef onunla ilgili ulaşabildiğimiz kaynaklar çok kısıtlı. Çünkü notlarını mevziye bırakmış, mevzinin ölümünden sonra ise mevzinin oğlu bunları korumamış ya dağıtmış ya da satmıştır. Bu nedenle  Leonardo'ya ait yazıtların bugün ancak yüzde onluk kısmına ulaşabiliyoruz. Bu yüzden bu yüzde onluk kısım arşivlerde kıyılarda köşelerde kalmış ve koleksiyonerler tarafından derlenerek bir araya toplanabilmiş kısımdır


Bu derlemeyi yapanlardan biri de Bill Gates'tir. Bill Gates, Avrupa dışındaki tek Leonardo Da Vinci el yazmasını bulmuş ve 90'larda 40 milyon dolara satın alarak dijital ortama aktarıp herkesin okuması için ücretsiz bir şekilde dünyaya sunmuştur


Zaman zaman Avrupa'daki köklü ailelerin arşivlerinden ya da depolarından tesadüf eseri çıkan Da vinci yazmaları oluyor. Ancak çok büyük bir bölümü 500 yıllık süreçte maalesef tamamen yok olmuştur.


Eserlerinden çoğu günümüze ulaşamamıştır. Ömrü boyunca yaptıklarının yüzde onu bile bizi bu kadar etkiliyorsa ve günümüz teknolojisine bile hitap edebiliyorsa, gelin Leonardo ustanın nasıl bir deha olduğunu artık siz düşünün.



27 Ağustos 2023 Pazar

Mussoliniyi Kurtarma Operasyonu

1943 yılı Mihver'in küçük ortağı İtalya ve faşist lider Benito Mussolini için pek de iyi geçmemekteydi. İtalya, Roma İmparatorluğu'nu ihya etmek amacıyla üç yıl önce girdiği ikinci dünya savaşında Doğu Afrika'daki sömürgelerinin tamamını yitirmiş


Sovyet Rusya'yla savaşması için Doğu Cephesi'ne yolladığı 235.000  kişilik sekizinci ordusunun büyük kısmını kaybetmişti. Aynı zamanda Kuzey Afrika'daki işler de kötü gitmişti


Ikinci el alamein Muharebesi sonrası mihver kuvvetleri hızla geri çekilmiş, Amerikan ve İngiliz kuvvetleri bu topraklara başarılı operasyonlarla çıkarmalar yapmıştı. Müttefikler Kuzey Afrika'daki kesin başarının ardından 10 Temmuz'da Sicilya Adası'na çıkarmaya başlayınca bu sefer İtalya ana yurdu da tehlikeye düşmüştü


Musollini için tehlike çanları şiddetli bir şekilde çalmaktaydı. 19 Temmuz'da


müttefiklerin B 17 ve B 24 ağır bombardıman uçaklarının Roma'yı bombalaması, halkta infial yarattı 
kitleler uzun yıllar iktidarda olan faşist partinin kendilerini koruyamayacağını anlayarak sokaklara döküldü. Köşeye sıkışan Benito, savaşa devam edebilmek için yardım istedi


Fakat istediği yardımı Almanya'nın pek çok cephede savaşmasından dolayı alamadı. Hitler ile Mussolini'nin arasından açılmaya başladığı bu sıralarda işlerin iyice sarpa sardığını gören İtalyan generaller ve faşist parti üyeleri arasında değişimin şart olduğu konuşulmaya başlandı


Bu değişim fikrini İtalya'nın kukla kralı da gizliden desteklemekteydi. Oluşan


muhalefet giderek büyürken İtalya lideri bunlara pek aldırış etmedi. O tüm gücün kendisinde olduğu konusunda çok emindi


Mussolini bu kayıtsızlığın cezasını kısa süre sonra çekti. Alfa Romeo 6C 2300 B makam aracıyla kralı haftalık raporunu vermeye saraya gittiği sırada Kral üçüncü Victoria tarafından görevinden alındı. Ve derdest edilip bir ambulansa bindirildi


Hemen ardından yeni hükümet üyeleri tarafından devlet binaları ve faşist parti yönetim birimleri ele geçirildi. 21 yıldır İtalya'yı yöneten despotizm saatler içinde ufalanmış. Müthiş kudretli görülen yapı çöküşü sırasında bir gürültü dahi çıkarmayı başaramamıştı


Musollini'yi adeta üfleyerek koltuğundan alaşağı etmişlerdi. Musolinin yerinden indirilip kaçırılması Adolf Hitleri çileden çıkardı


Hangi akla hizmet müttefiki ve yakın dostu olarak gördüğü Doçe'yi bir anda ortadan


kaldırıp hükümeti değiştiriyorlardı. İtalyanlar ileri gitmişti ve bunun bedelini ağır ödemeleri gerekliydi. Hitler derhal Rusya ve Fransa'dan kuvvetler çekerek panzerlerin yardımıyla da Roma'yı ele geçirme emri verdi


ölü ya da diri musoliniyi istiyordu. Etrafındakiler kızgın fühleri yatıştırıp onu bu fikirden vazgeçirdiler. İtalyanların taraf değiştirme olasılığı doğduğu için elbette eylemsiz kalınmayacaktı


Ama ne yapılacaksa gizli bir operasyonla kimseye duyurmadan yapılmalıydı. 26


Temmuz günü 6 subay gizli emirle Hitler'in Prusya'daki gizli karargahı kurt inine çağrıldı


HİT'ler 6 subay arasından Waff'ın SS Komutanı OTÜ Skorzani'yi görev için seçti. Bu seçimde Alman ordusu ile Nazif Partisi milisleri SS'ler arasındaki çekişmenin payı çok büyüktü. Hitler hemen olayı Yüzbaşı'ya anlattı kaçırılmış yeni hükümet taraf değiştirmek ya da savaştan çekilme için hazırlanıyordu. Derhal Benetum'un esaretten kurtarılıp İtalya'nın başına tekrar geçirilmesi lazımdı. Ve bu savaşın kilit anlarından birisiydi


Görevi sadece bir avuç üst düzey Alman yönetici bilmekteydi. Bunlardan birisi de  el


alamein fatihi dendi. Kovalamaca Yüzbaşı Scorzani çok zor bir görev için seçilmişti. Kurt ininde generali Kurt Student ve başı Heinrich Himla ile görüşen Yüzbaşı derhal hazırlıklara başladı


Kendisi SS komandolarıyla desteklenecekti. Ve Roma'ya Kurtlu Dentin yaveriymiş gibi giderek İtalya'daki Alman komutanlarından dahi gizlenen operasyonu icra edecekti. Omuzlarına büyük bir yük verilen genç yüzbaşı, tüm gece yarın sabah erkenden çıkacağı o dönüşü olmaz yolculuğu düşündü


Gecenin dördüne doğru vasiyetini yazarak uykuya daldı. Yarın belki de savaşın kader anlarından birisini kendi elleriyle belirleyecekti. 27 Temmuz sabahı Yüzbaşı Henkel H'ye yüz 11 model uçakla Roma'ya vardı. Bir gün sonra da 29 SS komandosu ile  SS istihbaratçısı gizlice bölgeye geldi. Oradan da 20 kilometre güneydeki karargahına vardılar


Bu gizli girişimi İtalya'da bilen 6 kişi vardı. Onlar Yüzbaşı Scorzeny, Scorzene'nin


emir subayı Rodret, Oygan Dolman, Roma'daki Alman polis ataşesi Herbeld Kaplan ve planlamada yardımcı olacak istihbarat subayı Gerath Langort'tu


Evdeki tek bilgi Benito'nun kral tarafından görevden alındığı ve bir ambulansa bindirildikten sonra sırra kadem bastığıydı. Ilk iş olarak Mussolini'nin kaçırıldığı yeri bulmak icap ediyordu


Bu çok dikkatli yapılmalıydı. Sonuçta İtalya hala müttefikti. Ve bu gizli operasyonu açığa çıkarsa iki taraf silahlarını birbirine doğrultabilirdi. İtalyan Badogya hükümeti ise İtalyan askeri istihbarat servisi sim aracılığıyla Alman ajanlarını yanlış yönlendiriyordu


Amaçları vakit kazanıp müttefik devletlerle pazarlığı bitirmek ve savaştan çekilmekti.


Bu durumda Almanların derhal sessizce Mussolini'yi bulması gerekiyordu. Yoksa İtalyan ordusunun karşı tarafa geçmesi işten bile değildi


Mussolini ise görevden alındıktan hemen sonra gizlice ponza adasında metruk bir binaya hapsedilmişti. 29 Temmuz'dan 7 Ağustos'a kadar burada tutulan Dutche, günlerini kitap okuyarak ve çeviriler yaparak geçirmekteydi. Almanlar ise fellik fellik Duche'yi arıyordu


İtalyan istihbaratı ise ortaya onun öldürüldüğü, intihar ettiği haberlerini yayıyor ya


da ajanları sayesinde hedef saptırıyordu. İtalyan liderin bir türlü bulunamayışı üst üste toplantılar düzenleyen ve sinir krizleri geçiren Hitler'i her geçen gün daha da sinirlendirmekteydi


Ona göre Mussolini olmazsa İtalya yanlarında tutmaları çok zordu. Yüzbaşı Skorzeni ise haftalardır adeta nal toplamaktaydı. Bir türlü malum kişinin yerini bulamadı


Derken Alman istihbaratı 11 Ağustos'ta Mussolini'nin Ponza Adası'nda tutulduğunu anladı. Fakat iş işten çoktan geçmişti. İtalyanlar bu istihbarattan 4 gün önce yani 7 Ağustos'ta Dutha'yı Sardunya'nın 2 kilometre kuzeyindeki küçük bir adaya götürmüşler


Nerede? Vakitleri giderek daralan Almanlar arasındaki bir irtibat subayından gelen


haberle tekrardan hareketlendi. Adadaki Binbaşı burada bir hareketlilik olduğunu Korzeniye rapor edince Yüzbaşı 
emir subayı ve iyi dereceyi İtalyanca bilen SS komandosu teğmen Robert Varge'i yanına alarak adaya gitti. Scorznie'ye sessizce durumu öğrenmek için Teğmen Varge'i kasaba meyhanelerine yolladı


Elinde şarap şişeleriyle çakır keyif bir vaziyette meyhane meyhane gezen teğmen. Sonunda Musolli'nin tutulduğu villaya sebze taşıyan bir manavla karşılaştı. Ve onu sarhoş ederek Mussolini'nin adada ve belirtilen yerde olduğunu öğrendi


Almanlar Geveze ve sarhoş bir manav sayesinde kayıp diktatörün yerini nihayet buldu. 20 Ağustos'ta bölgenin fotoğraflarını da çeken Skorzani Franscati'ye geri döndü


Plan ve programını yapıp 24 Ağustos'ta Koçludent'in huzuruna çıktı. Lakin kendisine kötü bir haber verildi. Alman kara ordusunun istihbarat birimi Abveya Mussolini'nin El Bağdası'nda tutulduğunu söylüyordu


Bu imkansızdı. Çünkü Sikorzani'nin ekibi Mussolini kendi gözleriyle görmüştü. komutanı olan Amiral Kanaliz, Hitler'den giderek uzaklaşmaya başlayan ekiptendi. Ve harekatı sabote etmek için bu tarz bir bilgi kirliliğine yol açmaktaydı


Amiralin bu amacı o anlık bilinmiyordu. Skorzeni derhal Hitler'i ikna etmek için Prusya'daki kurt inine uçtu. Ve Nazi Almanya'sının en önde gelen liderlerine raporlarını gösterdi. Ardından Student'in yaptığı planı Führer'e takdim etti


Yüzbaşı Eve raporlarına güvenen Hitler, derhal operasyon için emir verdi. Mussolini görünüşe göre sadık dostu Hitler tarafından kurtarılacaktı. Skordini derhal İtalya'ya uçtu


Corsica'da konumlanmış Waffen SS'leri R ve S botları bindirmek için emrini verdi. 28 Ağustos sabahı operasyona başlayacaklardı. Son kontrollerin yapıldığı sırada gelen bir haber her şeyi altüst etti


Sardunyadaki İtalyan kuvvetleri General Basso daha Almanlar burayı ilk tespit ettiği anda durumu kavramış ve hükümete olanları rapor etmişti. Bu rapor doğrultusunda İtalyanlarda operasyon yapılmadan birkaç saat önce Mussolini'yi bir uçağa bindirerek başka bir yere nakletmişlerdi


İtalyanlar kurtarmak için hazırlıklarını tamamlamış Almanlara adeta muazzam bir çalım atmıştı. Tüm emekleri boşa giden Scozeni ve ekibiyse aldıkları bu darbenin sonucunda başladıkları noktaya dönmüşlerdi


Zaman tükeniyor. Ağustos sonu ve eylül ayı başı Almanya için kötü geçmişti. Akdeniz cephesindeki çarpışmalar giderek şiddetlenmiş. 38 gün süren çarpışmanın sonucunda Sicilya 17 Ağustos'ta müttefik kuvvetlerin eline geçmişti


Bu da ABD ve İngiltere'yle gizlice masaya oturan İtalyanları barış yapma konusunda daha da hızlandırmıştı. Mussolini bulunmazsa işler cidden sarpa sarabilirdi


Aynı zamanda Doğu Cephesi'nde 23 Ağustos'ta Harkov'un düşüşüyle stratejik inisiyatif Kızıl Ordu'nun eline geçmişti. Luft Vafe ise gün geçtikçe güçsüzleşiyordu. Ve Almanlar düşmanın hava saldırılarına karşı her gün daha fazla acziyet içinde kalıyordu


Führer yıkılmış bir vaziyetteydi. Ve İtalya'dan gelecek olumlu haberlere muhtaçtı. 5 Eylül Pazar saat 22 her der kapla Berlin'e şu mesajı çekti. Grand Saso bölgesindeki bir polis kaynağından alınan bilgi aracılığıyla Duthe'nin kuvvetli ihtimal dağdaki bir otelde saklandığını öğrendik. Kapla, hedefi tam ortasından vurmuştu. İtalyanlar gerçekten de Mussolini'yi Roma şehrinin 80 kilometre doğusundaki Alp Dağları'nın en yüksek yerindeki bir otelde saklamakta Bilginin teyidinin üzerine 8 Eylül günü Scozzeli ve bir uçağa binip keşif uçuşu için dağın tepesine uçtular. Donma tehlikesi yaşadıkları maceralı uçuşun sonrasındaki kararga dönerken bir anda havada Amerikan uçakları gördüler. Sicilya'yı alan müttefikler savaşı İtalya yarımadasına taşımışlar. Ve Alman üslerini vurmaya başlamışlardı. Alman karargahının vurulması üzerine başka bir yere iniş yapan üçlü Tam olarak Mussolini'nin yerini tespit edememişti. Ama elde başka bir seçenek de yoktu. Ve İtalyanlar ha teslim oldu, ha olacaktı. Tek çare Alplerin zirvesine körlemesine bir operasyon yapmaktı


İtalya ise o sırada yediği büyük bir haltın ceremesini çekmekteydi. İtalyan hükümeti müttefiklerle yaptığı ateşkes görüşmelerini daha ayın başında bitirmiş ve kayıtsız şartsız teslim olup savaştan çekilmeyi kabul etmişti


ateşkesin Almanlar tarafından şimdilik bilinmesini istemedikleri için gizli tutulmasını arzu ettiler. Fakat ABD'li yetkililer İtalya'nın ateşkesi duyurmamak istemesinden işkillenip onları yapılan gizli görüşmeleri tüm dünyaya duyurmakla tehdit etti


Ateşkes duyulursa Almanlar Roma'ya girip bu ihanetin cezasını çok fena sorabilirlerdi. İtalya hem şiş yanmasın hem de kebap mantığıyla hareket ederken her şey yüzüne gözüne bulaştırdı. Ve ortada kalakaldı


Bir taraftan müttefiklerin, diğer taraftan Almanların güvenini kaybetmişlerdi. ABD tüm kamuoyuna İtalya'nın savaştan çekildiğini duyurunca mecbur İtalya'da bunu teyit etmek zorunda kaldı. Almanlarsa haliyle Küplere binmişti


Bu ihanetti. Ve Almanlar ihaneti asla unutmazdı. Derhal mihver harekatını başlatıp İtalya ordusunu silahsızlandırmalı ve Roma'yı işgal etmeliydiler. İtalyanlara güvendiği için kendini aptal gibi hisseden Field Mareşal derhal harekete geçti. Ve müttefiklerin Güney İtalya'ya asker çıkardığı 8-9 Eylül günü Roma da dahil olmak üzere pek çok İtalyan yerleşiminin yönetimini başarılı bir şekilde aldı


Fakat İtalya'yı elde tutabilmek için Almanlara Duche lazımdı. Yüzbaşı Scorzeni Vaktinin artık hiç kalmadığını anladı. Teslim olan İtalya hükümetinin Mussolini ABD'ye teslim etmesi an meselesiydi, derhal Alman merkezinden Alp Dağları'na operasyon için izin aldı. Kum saati çevrilmiş, zaman akmaya başlamıştı.

Mussolini'yi kurtarmak. Führeri'nin nefesini iyice ensesinde hisseden General Koçtudent 11 Eylül günü paraşütçü Binbaşı Haral Morsu'da yanına alarak Mussolini'yi kurtarmak için planlarını yaptı


Studat ve paraşütçüleri Skorzani ve komandolarına operasyonda görev vermediler. Çünkü bu uzmanlık isteyen bir işti. Ve Wafff'ın SS'ler ne askerdiler, ne de uçuş tecrübeleri vardı. Onlar sadece Nazif Partisi'nin milisleriydi


Yüzbaşı Scorzen'i olası başarıdan pay elde etmek istediği için zor da olsa kendisini ve 17 komandosunu Hitler'den de güç alarak operasyona yamamayı başardı. Student ve Mors'un planı şu şekildeydi. Mussolini'nin tutulduğu otele ulaşım için tek yol bir teleferik hattıydı


Teleferiğin vadideki ayağına topluca saldırıp tantana çıkarılamazdı. Çünkü 24ncü İtalyan tümeni yakınlarda konuşlanmıştı. O yüzden çift taraflı bir baskın yapılmak zorundaydı.  10 kişi taşıyabilen 12 adet DS 200 model planör gizlice iniş yapacaktı. Çoğu FG 42 model otomatik tüfek taşıyan ilk üç piyanördeki ekip otele 20 metre ötedeki alana inecek ve hemen Mussolini'yi kurtarmak için otele saldıracaktı


Scordini ve ESES'ler ise iniş alanını güvenliğe alıp İtalyan subayları tutuklayacaktı. Üçüncü grupta Gransa'daki teleferiğin olduğu yere iniş yapıp teleferik hattını ele geçirecekti. Dördüncü ekip ise otelin çevresini emniyete alıp olası bir saldırıda oteli koruyacaktı


Binbaşı Morskomutasındaki 260 kişilik motorize birlik ise sessizce girecek. Ve İtalyanları etkisiz hale getirip teleferiğin aşağıdaki. Vadideki ayağını ele geçirecekti


Son aşama olarak da kurtarılan Mussolini teleferikle vadiye indirilecek ve oradan da bir uçakla Hitler'in yanına götürülecekti. Fakat bu operasyonun başarı şansı düşük gibi görünüyordu. Üstüne İtalyan hükümeti herhangi bir girişimde Mussolini'yi anında öldürme talimatını çoktan vermişti


Mussolini'nin hayatıyla oynanan kumar başlamak üzereydi. Gece 3 sularında 15 adet Fiat marka kamyona bindirdiği 260  adamıyla binbaşı mors yola çıktı


Böylece meşe harekatı başladı. Binbaşı gizlice ve yavaşça 96 kilometrelikte olan başlı yolu 10 saatte katetti. Sessizce asargeye ulaşan Mors, baskın sonucunda buradaki İtalyanları teslim alıp teleferiği ele geçirdi


O burayı ele geçirdiğinde saat 14 civarıydı. Tam o sırada Gransa suya inmesi gereken paraşütçülerden haber beklemeye başladı. Paraşütçüler ise sabahın erken saatlerinde kalkıp içtima için toplandılar


Operasyonun baş sorumlusu Stuttgart gidip askerlere son konuşmayı yaptı. Saat 11 planörleri çekecek uçaklar geldi. Korgeneral görevin çok zor olduğunu ve iniş yapılacak yerin dağlık olduğu için zayiatın %80 varabileceğini peşin peşin söyledikten sonra Musollini'yi ölü ya da diri ele geçirmelerini askerlerine sıkıca tembihledi.13:05'de  görev kuvvetini taşıyan uçaklar havalandılar. Uçakların giderek irtifa kazandığı sırada çıkan şiddetli rüzgar işlerin plandan sapmasına neden oldu


Uçuş düzeni tamamen allak bullak oldu. Ve Scorznenin'in uçuş ekibi bir anda önderliği alıverdi. Sadece destek için operasyonda olmasına izin verilen Yüzbaşı bir anda başrol oluvermişti


Derken saat 14:03 planör pilotu Teğmen Mayer'in başarılı inişiyle Skorseny ve SS kumandaları paldır küldür planörden çıkıp otele doğru koşmaya başladı. Yüzbaşı alana ilk olarak inen olmanın avantajıyla planı yok sayıp derhal Mussolini'yi aramaya koyuldu


Yüzbaşı etrafına komandolarının toplandığını görünce derhal otelin ön tarafına yöneldi. O sırada diğer planörler de yavaş yavaş iniş yaptılar. Almanlar yarı kaos ortamında duruma göre hareket ederek otele ve teleferiğe yöneldiler


Scorzeni ve yanında getirdiği İtalyan generali bir anda karşılarında gören İtalyanlar şoka uğramıştı. Onlar hiçbir şekilde saldırı beklemiyor. Adeta otelde tatil yapıyorlardı. Skorzeni ve komandolarının ateş etmeyin şeklindeki çağrıları karşısında afallayan İtalyanlar ne yapacaklarını bilemediler. Bu kargaşadan yararlanan SS'ler İtalyanları ite kaka hızlıca otele daldılar. Otelin içindeki 100 kadar İtalyan SS'leri ve arkadan gelen paraşütçüleri görünce panikleyip odalara çekildiler


O sırada hızla merdivenlere yönelen pencereden görmüş olduğu aramaya koyuldu. İtalyan amiri ve subaylara gelecek olursak onların durumu tam bir komediydi beklenmeyen baskın karşısında ne yapacaklarını bilemeden kalakaldılar. Mussolini'yi terslik durumunda öldürme emri almışlardı. Ama bu konuda tereddüt yaşadılar. Paraşütçüler teleferiği ele geçirip otel çevresini güvenlik altına alırken skorzeni ve adamları da nihayet Mussolini'nin olduğu odayı bulup içeri daldılar


Içerideki iki teğmeni etkisiz hale getirdiler. Sonrasında Yüzbaşı İtalyan amir ve subayları teslim alıp güle oynaya onlarla kucaklaştı. İtalyanlar da bir şampanya şişesi getirip Alman subayla Paylaşarak sorun çıkarmayacaklarının garantisini verdiler. Durumu kontrol altına alan Scorzeny odaya tekrar dönerek Mussolini'ye bir Nazi selamı verdi. Ve ona Duch Führer beni sizi serbest bırakmam için gönderdi dedi


Mussolini'de karşılık olarak Dostum Hitler'in beni yüzüstü bırakmayacağını biliyordum. Şeklinde cevap verdi. Mussolini böylelikle artık kurtulmuştu


Almanlar bırakın zayiat vermeyi koca operasyonu tek bir kurşun dahi sıkmadan tamamlamışlardı. Teğmen Berleps, Aselge'deki sorumlu binbaşıya durumu bildirdiğindeyse saat 14:15'di. Yani operasyon sadece 12 dakika sürmüştü

 

Sonrasında ise korgeneral özel pilotu Gerlah F 156 tipi bir uçakla zor şartlar altında Adolf Hitler'in yanına götürmeyi başardı. Bu son adımla beraber de dünyayı sarsan kurtarma harekatı başarıyla sonlandırılmış oldu


Koçtudent'in paraşütçüleriyle Scozeni arasında başarının kime ait olduğu tartışması yıllarca devam edecek bir konu olarak kenarda durak uysun. Nazi Almanya'sı bu operasyonla hala çok zor işlerin üstesinden gelebileceğini göstererek siyasi ve askeri gücünü rakibe bir kez daha göstermişti. Bu operasyon aynı zamanda özel harekat birliklerinin ne denli önemli olduğunu tüm dünyaya bir kere daha göstermişti


Fakat Hitler'in Mussolini'ye yönelik umutları ve İtalya'nın mihvere geri dönmesi yönündeki umutları 14 Eylül'de tamamen sönmüştü. Kurtarma sonrası ikili arasındaki 14  Eylül'deki ilk görüşmede Hitler karşısında imparatorluk hayalleriyle birlikte çökmüş bir hayaletten başka bir şey olmadığını anladı


Musolliğini artık tarihi misyonunu tamamlamış ihtiyar bir adamdan başka bir şey değildi.